ಸಂಪಾದಕೀಯ: ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಝೆಡ್-ಪೀಳಿಗೆಯ (Gen-Z) ಸವಾಲು — ಮೀಮ್‌ಗಳಿಂದ ಆಚೆಗೆ, ಸುಭದ್ರ ಆಡಳಿತದ ಭವಿಷ್ಯದತ್ತ

ಪೀಠಿಕೆ: ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾದ ಜಿರಳೆ

೨೦೨೬ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, “ಕಾಕ್ರೋಚ್ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ” (CJP) ಎಂಬ ವ್ಯಂಗ್ಯಭರಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೂಟವೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೂ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು: ಇದರ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಫಾಲೋವರ್ಸ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿ, ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ೧೮ ಮಿಲಿಯನ್ (೧.೮ ಕೋಟಿ) ದಾಟಿತು. ಇದು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಲಿ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಇದೊಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿತ್ತು. ದೇಶದ ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಯುವಕರನ್ನು ಜಿರಳೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯಕಾಂತ್ ಅವರು ಆಡಿದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಈ ಚಳವಳಿಯು, ಜಿರಳೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿಯುವ ಹೋರಾಟದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಭಿಜೀತ್ ದೀಪ್ಕೆ ಇದನ್ನು “ಸೋಮಾರಿಗಳ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳ ಧ್ವನಿ” ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇದು ಯುವಜನತೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಮನೆಮಾಡಿದ್ದ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯ ಆಕ್ರೋಶದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸಿಜೆಪಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಎಕ್ಸ್ (ಟ್ವಿಟರ್) ಖಾತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದಾಗ, ಅದು ತಕ್ಷಣವೇ @Cockroachisback ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದು ಸವಾಲು ಹಾಕಿತು.

ಈ ಅಣಕು ಪಕ್ಷವು ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದೊಂದು ಲಕ್ಷಣ. ಇದು ಭಾರತದ ೧೫೦ ಕೋಟಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಝೆಡ್-ಪೀಳಿಗೆಯ (Gen-Z) ಯುವಕರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಿರುವ ಅಸಮಾಧಾನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಪಾದಕೀಯವು ಕೇವಲ ಊಹಾಪೋಹಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲಲ್ಲದೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಈಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬದಲಾಗಬೇಕೇ ಎಂದಲ್ಲ, ಅದು ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗಬೇಕು ಎನ್ನುವುದಾಗಿದೆ.

೧. ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ: ‘ಪದವಿ-ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ’ದ ವಿರೋಧಾಭಾಸ

ಝೆಡ್-ಪೀಳಿಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಸಮಾಧಾನವೆಂದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ನಡುವಿನ ಕೊಂಡಿ ಕಳಚಿಬಿದ್ದಿರುವುದು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಪದವಿಗಳಿದ್ದರೂ, ದೇಶದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಕರು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಅರ್ಹತೆಗೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ದತ್ತಾಂಶದ ವಾಸ್ತವ

ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಗೊಂದಲಮಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಎಸ್‌ಬಿಐ (SBI) ವರದಿಯು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಶ್ರಮಶಕ್ತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ (PLFS) ೨೦೨೫ರ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಯುವ (೧೫-೨೯ ವರ್ಷ) ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು ೨೦೨೨ರಲ್ಲಿದ್ದ ಶೇ. ೧೦.೯ ರಿಂದ ೨೦೨೫ರಲ್ಲಿ ಶೇ. ೯.೯ ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಒಟ್ಟಾರೆ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ ಕೇವಲ ಶೇ. ೩.೧ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ, ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ತಳಮಟ್ಟದ ಕ್ರೂರ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತವೆ. ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕಾನಮಿ (CMIE) ವರದಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಆತಂಕಕಾರಿ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ೨೦೨೪ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ ಶೇ. ೮.೧ ರಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಆಳವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಕರ ಪಾಲೇ ಬರೋಬ್ಬರಿ ಶೇ. ೮೩ ರಷ್ಟಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಿತರಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದು, CMIE ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ೨೦-೨೪ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಪದವೀಧರ ಅಥವಾ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ ಶೇ. ೪೪.೫ ರಷ್ಟಿದೆ.

ಉದ್ಯೋಗಾರ್ಹತೆಯ ಕೊರತೆ

ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ಉದ್ಯೋಗಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯದ ಕೊರತೆಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಕಿಲ್ಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ೨೦೨೫ ರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಪದವೀಧರರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇ. ೫೪.೮೧ ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕ ಉದ್ಯೋಗಾರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಗಿಂತ ಸಂವಹನ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರತೆಯಂತಹ ‘ಮೃದು ಕೌಶಲ್ಯಗಳ’ (Soft Skills) ಕೊರತೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಎಂಬಿಎ (MBA) ಪದವೀಧರರು ಶೇ. ೭೮ ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಬಿ.ಟೆಕ್ (B.Tech) ಪದವೀಧರರು ಶೇ. ೭೧.೫ ರಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಾರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಬಹುಪಾಲು ಯುವಕರು ತೀರಾ ಹಿಂದುಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಇದೇ ‘ಪದವಿ-ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ವಿರೋಧಾಭಾಸ’. ಇಂದು ಪದವಿ ಎನ್ನುವುದು ಉದ್ಯೋಗದ ಭರವಸೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳದ ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಬೇಕಾದ ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಹತೆಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಕಂದಕವೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರವು ೨೦೨೫ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ೨೦೨೬ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ವೇಳೆಗೆ ಶೇ. ೧೨.೬ ರಿಂದ ಶೇ. ೧೪.೧ ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. PLFS ಮತ್ತು CMIE ದತ್ತಾಂಶಗಳ ನಡುವೆ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ; ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವೆಂದರೆ ಬಹುತೇಕ ಯುವ ಪದವೀಧರರು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರದಿದ್ದರೂ, ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಉದ್ಯೋಗದ দৈನ್ಯತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ನೀತಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ

ಸಿಜೆಪಿ (CJP) ಯಂತಹ ಚಳವಳಿಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯೇ ನೇರ ಕಾರಣ. ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕೇವಲ ‘ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ’ಯ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ನರೇಗಾ (MGNREGA) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಗರದ ಯುವಕರಿಗೂ ‘ಉದ್ಯೋಗದ ಹಕ್ಕು’ ಗ್ಯಾರಂಟಿಯನ್ನು ತರುವ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಬೇಕಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪುನರ್ರಚನೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

೨. ಡಿಜಿಟಲ್ ಗೌಪ್ಯತೆ: ರಕ್ಷಣೆಯೋ ಅಥವಾ ಕಣ್ಗಾವಲೋ?

ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ (DPDP) ಕಾಯ್ದೆ, ೨೦೨೩ ಅನ್ನು ನಾಗರಿಕರ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಎಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನ ತೀರಾ ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿಗತಿ

ಡಿಪಿದಿಪಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ೨೦೨೭ರ ಮೇ ವರೆಗೆ ಗಡುವು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು DPDP ನಿಯಮಗಳು, ೨೦೨೫ ಅನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕಂಪನಿಗಳು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆಯಾದ ೭೨ ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಆತಂಕಗಳು

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿರುವ ರಚನಾತ್ಮಕ ದೋಷಗಳನ್ನು ತಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ (NLSIU) ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತಪಾಸಣೆಯಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಕ ವಿನಾಯಿತಿ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿವೆ. ನಿಯಮ ೧೫ರ ಪ್ರಕಾರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಹೊರಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದು, ಇದು ದುರ್ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಡೇಟಾ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (DPBI) ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಅದರ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ.

ಝೆಡ್-ಪೀಳಿಗೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ, ದತ್ತಾಂಶ (Data) ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲ, ಅದು ಅವರ ಅಸ್ಮಿತೆ. ದತ್ತಾಂಶ ಪೋರ್ಟಬಿಲಿಟಿ ಮತ್ತು ‘ಮರೆಯಾಗುವ ಹಕ್ಕು’ (Right to be Forgotten) ಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬವು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕಣ್ಗಾವಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಸರ್ಕಾರದ ನಡೆ ದ್ವಂದ್ವತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಸರ್ಕಾರವೇ ತನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದರೆ, ಈ DPDP ಕಾಯ್ದೆಯು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚವೋ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಆಯುಧವೋ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸಿಗುವ ಉತ್ತರವೇ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಗರಿಕರಾದ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

೩. ಹವಾಮಾನ ವರ್ಸಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: ಇದೊಂದು ಸುಳ್ಳು ದ್ವಂದ್ವವೇ?

ಭಾರತ ಇಂದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ. ಒಂದು ಕಡೆ, ೨೦೨೬ರ ಜನವರಿ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ (ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ) ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳ ಪಾಲು ದಾಖಲೆಯ ಶೇ. ೫೨.೩ ಕ್ಕೆ (೫೨೦ GW) ತಲುಪಿದೆ. ಇದು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಗುರಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಸಾಧಿಸಿದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಸೌರಶಕ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಒಂದೇ ೧೫೦ GW ದಾಟುವ ಮೂಲಕ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.

ನಿರಂತರ ಕಾಡುವ ವಾಸ್ತವ

ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಹಸಿರು ಇಂಧನಕ್ಕೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಒತ್ತು ನೀಡಿದರೂ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. ೭೦ ರಿಂದ ೭೯ ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಇಂದಿಗೂ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ೨೨೦ GW ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಲು ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (CEA) ೨೦೩೫-೩೬ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ೧,೧೨೧ GW ತಲುಪಲಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ನಂತರ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು (೩೧೫ GW) ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲಿದೆ.

ಗ್ರಿಡ್ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಸವಾಲು

ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸೇರ್ಪಡೆಯು ಭಾರತೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಗ್ರಿಡ್‌ನ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ (Intermittent). ಗ್ರಿಡ್ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾದ ‘ಬ್ಯಾಟರಿ ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್’ (BESS) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೇವಲ ೫೦೫ MWh ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಬ್ಯಾಟರಿ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡದ ಹೊರತು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನವು ಕೇವಲ ಪೀಕ್-ಅವರ್ಸ್ (ಗರಿಷ್ಠ ಬೇಡಿಕೆಯ ಸಮಯ) ಪೂರಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಲಾರದು.

ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ

ಝೆಡ್-ಪೀಳಿಗೆಯು ಹವಾಮಾನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಸೌರಶಕ್ತಿ ಅಳವಡಿಕೆ, ಬ್ಯಾಟರಿ ತಯಾರಿಕೆ, ಗ್ರಿಡ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ‘ಹಸಿರು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು’ (Green Jobs) ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಗಮನ ಕೇವಲ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಮೇಲಷ್ಟೇ ಇರದೆ, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಗ್ರಿಡ್ ಮತ್ತು ಶೇಖರಣಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯಬೇಕಿದೆ.

೪. ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ: ವಯಸ್ಸಿನ ಅಂತರ

ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು ೨೮ ವರ್ಷಗಳು. ಆದರೆ, ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ಸಂಸತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು

೧೮ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸಂಸದರ (MP) ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು ಸುಮಾರು ೫೬ ವರ್ಷಗಳು. ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸದರು ೫೫ ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿದ್ದರೆ, ೩೦ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಸಂಸದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಶೇಕಡಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. ಪಿಆರ್‌ಎಸ್ (PRS) ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೨೫-೪೦ ವರ್ಷದೊಳಗಿನವರು ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿದ್ದರೂ, ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕೇವಲ ಶೇ. ೧೦.೬೮ ರಷ್ಟಿದೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

ಇದು ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ೧೯NT೨ರ ಮೊದಲ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸದರ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು ಕೇವಲ ೪೬.೫ ವರ್ಷಗಳಾಗಿತ್ತು. ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಯುವಕರಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ವಯಸ್ಸು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಿದೆ.

ಯುವ ಸಮೂಹದ ಕಳಕಳಿ

ಈ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಸಮತೋಲನವು ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಿರಿಯರೇ ತುಂಬಿರುವ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ನಿಯಂತ್ರಣ, ಗಿಗ್ ಎಕಾನಮಿ (Gig Economy) ಅಥವಾ ಹವಾಮಾನ ಆತಂಕಗಳ (Climate Anxiety) ತೀವ್ರತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಪ್ರೀ-ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾಲದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಝೆಡ್-ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಗಷ್ಟೇ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರಿತು ಧ್ವನಿಯೆತ್ತುವ ನಿಜವಾದ ಯುವ ನಾಯಕತ್ವ ಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಿಹಾರಗಳು

ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ೩* ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಯುವಕರಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಯುವ ಕೋಟಾ (Youth Quota) ತರುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ. ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಇರುವ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸನ್ನು ೨೫ ರಿಂದ ೨೧ ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವುದರಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಸ ರಕ್ತವನ್ನು ಹರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.

೫. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP 2020): ಕಲ್ಪನೆ ವರ್ಸಸ್ ವಾಸ್ತವ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP) ೨೦೨೦ ಜಾರಿಯಾಗಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದರೂ, ಅದರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಆಶಯಗಳು ನೆಲದ ವಾಸ್ತವದ ಮುಂದೆ ತಡಕಾಡುತ್ತಿವೆ. QS I-GAUGE ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಶೀಲನಾ ವರದಿಯು ಇದರ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು

೨೧ ರಾಜ್ಯಗಳ ೧೬೫ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (HEIs) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಈ ವರದಿಯು ನೀತಿಯ ಅಸಮರ್ಪಕ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ:

• ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಎಂಟ್ರಿ-ಎಕ್ಸಿಟ್ (MEES): ಕೇವಲ ಶೇ. ೩೬ ರಷ್ಟು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿವೆ.

• ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನ (Autonomous Status): ಕೇವಲ ಶೇ. ೨೨ ರಷ್ಟು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ೧೫೩ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ೧೪೩ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯ (ಬ್ಯೂರೋಕ್ರೆಸಿ) ವಿಳಂಬವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಿವೆ.

• ಪ್ರೊಫೆಸರ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್ (PoP): ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ನಡುವಿನ ಕಂದಕವನ್ನು ತುಂಬಲು ಕೇವಲ ಶೇ. ೧೪ ರಷ್ಟು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಉದ್ಯಮ ತಜ್ಞರನ್ನು ‘ಪ್ರೊಫೆಸರ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್’ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

• ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನ ಪದ್ಧತಿ (IKS): ಕೇವಲ ಶೇ. ೩೮ ರಷ್ಟು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಐಕೆಎಸ್ (IKS) ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ಶೇ. ೯೨ ರಷ್ಟು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ‘ಕಲಾ ಗುರುಗಳನ್ನು’ ನೇಮಿಸಿಲ್ಲ.

ಯುವ ಸಮೂಹದ ತೀರ್ಪು

ಝೆಡ್-ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಎನ್‌ಇಪಿ ೨೦೨೦ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದ ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ನಮ್ಯತೆ (Flexibility) ಇಂದಿಗೂ ಕನಸಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳೇ ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ಅವರು ಕಲಿಯುವ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೂ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೂ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಗಿಂತ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಅತಿಯಾದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

೬. ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರ: ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟ

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮಾ ಯೋಜನೆಯಾದ ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಇಂದು ೫೦ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. ಆದರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೂಲಭೂತ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಇನ್ನೂ ಬಗೆಹರಿದಿಲ್ಲ.

ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆ

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ನೀತಿ (NHP) ೨೦೧೭ ರ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೨೫ರ ವೇಳೆಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು (GHE) ಜಿಡಿಪಿಯ ಶೇ. ೨.೫ ಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಕೇವಲ ಶೇ. ೧.೮೪ ರಷ್ಟರಲ್ಲೇ ತತ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ೨೦೨೫-೨೬ರ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ₹೯೯,೮೫೮ ಕೋಟಿ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ಜಿಡಿಪಿಯ ಕೇವಲ ಶೇ. ೦.೫ ರಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾಸ್ತವದ ಮುಖಗಳು

ಈ ನಿರಂತರ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆಯು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ (PHC) ವೈದ್ಯರು, ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಉಪಕರಣಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ (WHO) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚದ ಶೇ. ೫೩ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಕೈಯಿಂದಲೇ (Out-of-pocket) ಭರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಬಡತನಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ ಕೇವಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾದ ನಂತರದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನಲ್ಲ.

ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯು ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ, ಜೀವನಶೈಲಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವೆಚ್ಚದ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೇವಲ ವಿಮೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಧಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಸರ್ಕಾರವು ಕೇವಲ ‘ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆ’ಯಾಗುಳಿಯದೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊರಬೇಕಿದೆ.

೭. ಚುನಾವಣಾ ನಿಧಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ: ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಮುಂಜಾವು

೨೦೨೪ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೫ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಚುನಾವಣಾ ಬಾಂಡ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು (Electoral Bond Scheme) ಅಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಜಕೀಯ ನಿಧಿಯ ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿತು. ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದ್ದ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ ಅನಿಯಮಿತ ಹಣ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ಮತದಾರರ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.

ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗಾಗಿ ನಿರಂತರ ಹೋರಾಟ

ಎಲ್ಲಾ ದಾನಿಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಂತೆ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SBI) ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸೂಚಿಸಿದರೂ, ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೂ ೨೦೨೬ರ ಮಾರ್ಚ್ ವೇಳೆಗೆ ಎಸ್‌ಬಿಐ ಸಂಪೂರ್ಣ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ (ECI) ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಹೋರಾಟ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಹೊಸ ವಾಸ್ತವ

ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಿರುವ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸಿಂಹಪಾಲು ನಿಧಿ ನೀಡಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿದುಬಂದ ₹೧೬,೫೧೮ ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಹಣವನ್ನು ಜಪ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಝೆಡ್-ಪೀಳಿಗೆಯ ಬೇಡಿಕೆ

ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ (Blockchain) ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಈ ಅರೆಬರೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಸಾಲದು. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೈಸೆಗೂ ನೈಜ-ಸಮಯದ (Real-time), ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಆಡಿಟ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

೮. ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI): ಹೊಸ ಸವಾಲು

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ (AI) ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಭಾರತದ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಲ್ಲಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ

ಒಪನ್ಎಐ (OpenAI) ಬೆಂಬಲಿತ ICRIER ೨೦೨೬ರ ಅಧ್ಯಯನ ವರದಿಯು ದೇಶದ ೬೫೦ ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಿದ್ದು, ಎಐ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಕಂಪನಿಗಳು ಈಗ ಎಐ ಅನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಬಲ್ಲ ‘ಹೈಬ್ರಿಡ್’ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದ (Entry-level) ಉದ್ಯೋಗ ನೇಮಕಾತಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಯುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಪದವೀಧರರಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಮ್ಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್’ (Prompt Engineering) ಕೌಶಲ್ಯದ ಕೊರತೆಯಿರುವುದು ಅವರ ನಿರುದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಅಸಮತೋಲಿತ ಪರಿವರ್ತನೆ

ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಪಾಲಿಸಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಗವರ್ನೆನ್ಸ್ (CPRG) ವರದಿಯು ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಮಾನವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಹಳೆಯ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳು, ಎಐ ಗವರ್ನೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ, ಹಳೆಯ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ನಷ್ಟವಾಗುವ ವೇಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೂಲ ಆದಾಯದ (UBI) ಚರ್ಚೆ

ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮೂಲ ಆದಾಯ (Universal Basic Income – UBI) ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಎಐ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಯುವಕರಿಗೆ ಇದೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯಾಗಬಲ್ಲದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ದಕ್ಷವಲ್ಲದ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬಹುದು ಎಂಬುದು ಬೆಂಬಲಿಗರ ವಾದವಾದರೆ, ಭಾರತದಂತಹ ಬೃಹತ್ ದೇಶಕ್ಕೆ ಇದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ವಿರೋಧಿಸುವವರ ವಾದವಾಗಿದೆ.

೯. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ

ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು (Fake News) ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವುದರ ನಡುವಿನ ಗೆರೆ ತೀರಾ ತೆಳುವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ತರಲು ಹೊರಟಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ (IT) ನಿಯಮಗಳು, ೨೦೨೧ ರ ಹೊಸ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ಹೊಸ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು

೨೦೨೬ರ ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ರಂದು ಐಟಿ ಸಚಿವಾಲಯವು (MeitY) ಕರಡು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ೧೫ ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳು:

• ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಬಳಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಇನ್‌ಫ್ಲುಯೆನ್ಸರ್‌ಗಳನ್ನು (Influencers) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರು ಹಾಕುವ ಕಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಗೂ ಅವರನ್ನೇ ಹೊಣೆ ಮಾಡುವುದು.

• ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ತಾನು ‘ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ’ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂಟೆಂಟ್ ಅನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದು.

ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

ಇದು ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರದ ಅತಿಯಾದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನಿಯಮ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ರಾಜಕೀಯ ಮೀಮ್ (Meme) ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಪಾದಕೀಯದ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ-ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ (ತಾವಾಗಿಯೇ ಧ್ವನಿ ಅಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು) ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು (ಸಿಜೆಪಿಯಂತಹ ಚಳವಳಿಗಳನ್ನು) ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಬಳಕೆಯಾಗಬಹುದು.

ಝೆಡ್-ಪೀಳಿಗೆಯ ಭಾಷೆ

ಮೀಮ್‌ಗಳು, ಕಿರು ವೀಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯಭರಿತ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳೇ ಝೆಡ್-ಪೀಳಿಗೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂವಹನದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ನಿಯಮಗಳು ಅವರ ಈ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನೇ ಅಪರಾಧೀಕರಿಸುವ ಭೀತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವ್ಯಂಗ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ “ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾನೂನು” ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಕಂಟೆಂಟ್ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸರ್ಕಾರದ ಕೈಯಲ್ಲ ಇರದೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸಮಿತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು.

೧೦. ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ: ರಚನಾತ್ಮಕ ಮಿತಿಗಳು

ಸಂವಿಧಾನದ ಭರವಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಪರ ಕಾನೂನುಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆ ಇನ್ನೂ ಆಳವಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಫೋರಮ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ ಲಿಂಗ ಅಂತರ ವರದಿ ೨೦೨೫ ರಲ್ಲಿ (Global Gender Gap Report) ಭಾರತವು ೧೪೮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೧೩೧ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿರುವುದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಸಮಾನತೆಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳು

• ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆ: ಲಿಂಗಾನುಪಾತದ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತ ಈ ಉಪ-ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ೧೪೬ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

• ಆರ್ಥಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ: ಮಹಿಳೆಯರ ಶ್ರಮಶಕ್ತಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಇಂದಿಗೂ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ. NFHS-5 ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ ೧೫-೪೯ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಶೇ. ೫೭ ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿಂದ (Anemia) ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಕೆಲಸದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.

• ದೌರ್ಜನ್ಯ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ. ೩೦ ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು NFHS-5 ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದ ಭಯದಿಂದ ವರದಿಯಾಗದ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ವಿರೋಧಾಭಾಸ

೨೦೨೩ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದ ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ್ ಅಧಿನಿಯಮ (ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ) ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶೇ. ೩೩ ರಷ್ಟು ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಕನಿಷ್ಠ ೨೦೨೯ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ (Delimitation) ನಂತರವಷ್ಟೇ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ. ಅಂದರೆ ಕಾನೂನು ಪಾಸಾದ ನಂತರವೂ ಅದು ಜಾರಿಯಾಗಲು ಒಂದು ದಶಕ ಕಾಯಬೇಕು!

ಯುವ ಪುರುಷರ ಪಾತ್ರ

ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯ ಚರ್ಚೆ ಕೇವಲ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಬಾರದು. ಈ ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಝೆಡ್-ಪೀಳಿಗೆಯ ಪುರುಷರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕಿದೆ. ಮನೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೆಲಸದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಾಗುವ ಕಿರುಕುಳಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ತಡಮಾಡದೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಿದೆ.

ಉಪಸಂಹಾರ: ತಕ್ಷಣದ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ತಕ್ಷಣದ ಆಡಳಿತದವರೆಗೆ (From Prompt Politics to Prompt Governance)

“ಕಾಕ್ರೋಚ್ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ” (CJP) ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ತಮಾಷೆಯಲ್ಲ; ಅದೊಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆ. ಅದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲಿನ ಕೋಪವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ೧೫೦ ಕೋಟಿ ಜನರ ಆಕ್ರೋಶ. ಈ ಸಂಪಾದಕೀಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಲಾದ ಹತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉದ್ಯೋಗ, ಗೌಪ್ಯತೆ, ಹವಾಮಾನ, ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಹಣಕಾಸು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯಂತಹ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿವೆ.

ದೊಡ್ಡ ರ‍್ಯಾಲಿಗಳು, ಭಾಷಣಗಳು, ಏಕಮುಖ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಭರವಸೆಗಳ ಹಳೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಮಾದರಿ ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುವ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇನ್ನುಮುಂದೆ ಯಶಸ್ವಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಬೇಕಾದರೆ ಮೂರು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ: ನೀತಿ + ಪುರಾವೆ + ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ (Policy + Proof + Prompt).

• ನೀತಿ (Policy): ಸ್ಪಷ್ಟ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ನೀತಿಗಳು.

• ಪುರಾವೆ (Proof): ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭರವಸೆಯೂ ಸಾಕಾರಗೊಂಡಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಪುರಾವೆ.

• ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ (Prompt): ಯುವ ಪೀಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕವೇ ನೈಜ-ಸಮಯದ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಸಂವಹನ.

ಈ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಿಜೆಪಿಯ ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದ @Cockroachisback ಖಾತೆಯು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿರುವಂತೆ, ಈ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೋಲೊಪ್ಪುವಂಥದ್ದಲ್ಲ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಅವರು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಈಗ ಯುವಕರು ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರಾ ಎಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇಂದಿನ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹಳೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಭಾರದಿಂದ ಕುಸಿದು ಬೀಳುತ್ತದೆಯೇ ಎನ್ನುವುದಾಗಿದೆ.