ಮನೆಮುಖ್ಯ ವರ್ಗಗಳುಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ---

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ —

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೆನೋಸೈಡ್: ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣ

1. ಪರಿಚಯ: ಜೆನೋಸೈಡ್ನ ನಿರಂತರ ಪ್ರವಾಹ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿಂಸೆ ಒಂದೇ ಘಟನೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಜೆನೋಸೈಡ್ ವಾಚ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜೆನೋಸೈಡ್ ಒಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಘಟನೆಯಲ್ಲ—ಇದು ಹತ್ತು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ (ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅತಿವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತಾ) ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವು ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧದ ಜೆನೋಸೈಡ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಆರಂಭಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂಕೇತಗಳಿವೆ ಎಂದು ಜೆನೋಸೈಡ್ ವಾಚ್ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಜೆನೋಸೈಡ್ ವಾಚ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: “ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೆನೋಸೈಡ್ ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ. ಜೆನೋಸೈಡ್ ಅನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ತಡೆಯಬೇಕು. ಭಾರತ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಭಾರತದ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ತಕ್ಷಣದ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಜೆನೋಸೈಡ್ ವಾಚ್ ಕರೆ ನೀಡಿದೆ.” – Genocide Watch, 2024

2. ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ (1526-1857): ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಪರಂಪರೆ

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆ 712ರಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಸೇನಾನಿ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಖಾಸಿಂ ಸಿಂಧ್ ಮತ್ತು ಮುಲ್ತಾನ್ಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1206ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಜಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆ 551 ವರ್ಷಗಳು (1206-1757) ನಡೆಯಿತು.

ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು 1526ರಲ್ಲಿ ಬಾಬರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿತು. ಔರಂಗಜೇಬನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ (1658-1707) ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಅವರು ಶರಿಯಾ ಆಧಾರಿತ ಕಾನೂನು ಸಂಕಲನ ‘ಫತ್ವಾ-ಏ-ಆಲಂಗಿರಿ’ ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವ

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಡೋ-ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತು. ಪರ್ಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಕ್ ಪದಗಳು ಪಂಜಾಬಿ, ಬೆಂಗಾಲಿ, ಗುಜರಾತಿ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡವು. ಉರ್ದು ಮತ್ತು ಡೆಕ್ಕನಿ ಮುಂತಾದ ಹೊಸ ಭಾಷೆಗಳು ಸಹ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು.

ಕಪ್ಪು ಮುಖ

ಮೊಘಲ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಡಳಿತಗಾರರು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ (ಅಕ್ಬರ್) ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೂ, ದೇವಾಲಯಗಳ ಧ್ವಂಸ ಮತ್ತು ಬಲವಂತದ ಧರ್ಮಾಂತರಗಳು ನಡೆದವು. ಹಿಂದೂಗಳು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ‘ಜಿಮ್ಮೀ’ (ರಕ್ಷಿತ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ) ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು—ಇದು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಿದರೂ, ದ್ವಿತೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ರಜಾಸ್ವತ್ತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.

3. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆ (1857-1947): ‘ವಿಭಜಿಸಿ ಆಳು’ ತಂತ್ರ

ವೈಚಾರಿಕ ಅಡಿಪಾಯ

ಬ್ರಿಟಿಷರು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸಿದರು. 1906ರಲ್ಲಿ ಆಲ್-ಇಂಡಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

ವಿಭಜನೆ (1947): ಅತಿದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಗ್ಗೊಲೆ

1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯು ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1-2 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಮರಣಹೊಂದಿದರು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 14 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ನಿರ್ವಾಸಿತರಾದರು. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಲವಂತದ ವಲಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಂದಾಜು: “ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇನ್ನೂ 1947ರಲ್ಲಿ ಜೆನೋಸೈಡಲ್ ಕಗ್ಗೊಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ವಿಭಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮುರಿದುಹೋಗಿವೆ.” – Genocide Watch

ಪ್ರಮುಖ ಕಗ್ಗೊಲೆಗಳು:

· ನೋಖಾಲಿ ಗಲಭೆಗಳು (1946): ಬೆಂಗಾಲ್ನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ದರೋಡೆ, ಬೆಂಕಿ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಗಳು
· ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಾಲ್ನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ದಾಳಿಗಳು

4. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ (1947-1990): ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆ

ಆರಂಭಿಕ ಹಂತ

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಹಿಂದೂತ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (RSS, VHP) ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1992ರಲ್ಲಿ ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ಧ್ವಂಸ ಹಿಂದೂತ್ವ ಚಳವಳಿಗೆ ಒಂದು ತಿರುವು. ಈ ಘಟನೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಧ್ರುವೀಕರಿಸಿತು.

1992-1993 ಮುಂಬೈ ಕಗ್ಗೊಲೆಗಳು

ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ಧ್ವಂಸದ ನಂತರ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ 900 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮರಣಹೊಂದಿದರು. ಇವು ಹಿಂದೂ ದಂಡುಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಕಗ್ಗೊಲೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

5. 1990ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ: ಜೆನೋಸೈಡ್ನ ಹತ್ತು ಹಂತಗಳು

Genocide Watch ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ ಹತ್ತು-ಹಂತದ ಜೆನೋಸೈಡ್ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಂತಗಳು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ:

ಹಂತ 1: ವರ್ಗೀಕರಣ (Classification)

ಜೆನೋಸೈಡ್ನ ಮೂಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ‘ನಾವು’ vs ‘ಅವರು’ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಹಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

2019 ನಾಗರಿಕತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ (CAA):

· ಹಿಂದೂ, ಸಿಖ್, ಪಾರ್ಸಿ, ಜೈನ, ಬೌದ್ಧ, ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮೀಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಾಗರಿಕತ್ವ ಮಾರ್ಗ
· ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮಾತ್ರ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟರು
· “ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತಿನಿಂದ ಹೊರಗಿಡುತ್ತದೆ”

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕರ ನೋಂದಣಿ (NRC):

· 1971ರ ನಂತರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಆಶ್ರಯಾರ್ಥಿಗಳು “ವಿದೇಶಿಯರು” ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ
· ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿನ ಬೆಂಗಾಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಶ್ರಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ
· ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ 2 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು “ವಿದೇಶಿಯರು” ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು

ಹಂತ 2: ಸಾಂಕೇತೀಕರಣ (Symbolization)

ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತುಗಳು ವಿರೋಧದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ಧ್ವಂಸ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆ.

ಹಂತ 3: ಅಮಾನವೀಕರಣ (Dehumanization)

ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಅಮಾನವೀಯ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ:

2025 ಇಂಡಿಯಾ ಹೇಟ್ ಲ್ಯಾಬ್ ವರದಿ: “ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ‘ಇರುವೆಗಳು,’ ‘ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು,’ ‘ಕೀಟಗಳು,’ ‘ಹಂದಿಗಳು,’ ‘ಹುಚ್ಚು ನಾಯಿಗಳು,’ ‘ಹಾವಿನ ಮರಿಗಳು,’ ‘ಹಸಿರು ಹಾವುಗಳು,’ ‘ರಕ್ತಪಿಪಾಸು ಜೋಂಬಿಗಳು’ ಮುಂತಾದ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ—ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.” – India Hate Lab, 2026

ಹಂತ 4: ಸಾಂಸ್ಥಿಕೀಕರಣ (Organization)

ಸಂಘ್ ಪರಿವಾರ್ (RSS, BJP, VHP, ಬಜರಂಗ್ ದಳ್) ಜೆನೋಸೈಡ್ನ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ತಂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ.

2025 ಇಂಡಿಯಾ ಹೇಟ್ ಲ್ಯಾಬ್ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ:

· 1,318 ದ್ವೇಷಪೂರಿತ ಭಾಷಣಗಳು (2025) – 2024ಕ್ಕಿಂತ 13% ಹೆಚ್ಚಳ
· 98% ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ
· 12% ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ
· 88% (1,164) BJP ಆಳುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ

ಪ್ರಮುಖ ವಕ್ತಾರರು:

1. ಪುಷ್ಕರ್ ಸಿಂಗ್ ಧಾಮಿ (ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ CM) – 71 ಭಾಷಣಗಳು
2. ಪ್ರವೀಣ್ ತೋಗಡಿಯಾ (AHP) – 46 ಭಾಷಣಗಳು
3. ಅಶ್ವಿನಿ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ್ (BJP) – 35 ಭಾಷಣಗಳು

ಹಂತ 5: ಧ್ರುವೀಕರಣ (Polarization)

ಪಿತೂರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಧ್ರುವೀಕರಣಕ್ಕೆ ಇಂಧನವಾಗಿವೆ:

· “ಲವ್ ಜಿಹಾದ್” (ಪ್ರೇಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಾಂತರ)
· “ಲ್ಯಾಂಡ್ ಜಿಹಾದ್” (ಭೂಮಿ ಆಕ್ರಮಣ)
· “ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್ ಜಿಹಾದ್” (ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ)
· “ಥೂಕ್ ಜಿಹಾದ್” (ಉಗುಳುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅಪವಿತ್ರೀಕರಣ)

ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: “ಪಿತೂರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ 2024ಕ್ಕಿಂತ 13% ಹೆಚ್ಚಿದೆ. 656 ಭಾಷಣಗಳು (ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 50%) ಪಿತೂರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿವೆ.” – India Hate Lab, 2026

ಹಂತ 6: ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ (Identification)

ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಋಣಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. 2025ರಲ್ಲಿ:

· ಗಾಜಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ನರ ಸ್ಥಿತಿ ಮುಸ್ಲಿಮರೆಲ್ಲರ “ನಿಜವಾದ ಸ್ವಭಾವ” ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ
· ಅರೆಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳು (ಸ್ಪೆಷಲ್ ಟಾಸ್ಕ್ ಫೋರ್ಸ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ/ಬೆನ್)

ಹಂತ 7: ನಿರಾಕರಣೆ (Denial)

1992 ಮತ್ತು 2002ರ ಕಗ್ಗೊಲೆಗಳನ್ನು “ಕಮ್ಯುನಲ್ ಗಲಭೆಗಳು” (ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಗಲಭೆಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಜೆನೋಸೈಡಲ್ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಎರಡು ಕಡೆಯವರ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇವು ಹಿಂದೂಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಸಿದ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಕಗ್ಗೊಲೆಗಳು.

ಹಂತ 8: ಸಹಾಯ ನಿರಾಕರಣೆ (Preparation)

ಮಾರ್ಚ್ 2025: ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ BJP ಮುಖಂಡ ರಘುರಾಜ್ ಸಿಂಗ್ ಹೋಳಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪುರುಷರು “ತಮಗಾಗಿ ತಾರ್ಪಾಲಿನ್ ಹಿಜಾಬ್ ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು” ಸೂಚಿಸಿದರು.

ಹಂತ 9: ಹಿಂಸೆ (Persecution)

2002 ಗುಜರಾತ್ ಕಗ್ಗೊಲೆಗಳು:

· 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮರಣಹೊಂದಿದರು (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು)
· 2020 ದೆಹಲಿ ಕಗ್ಗೊಲೆಗಳು: 53 ಜನರು ಮರಣಹೊಂದಿದರು
· 2025 ವರದಿಗಳು: ಕ್ರೈಸ್ತರ ಮೇಲೆ 579 ದಾಳಿಗಳು (ಜನವರಿ-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025) – UCF ಹೆಲ್ಪ್ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ

ಹಂತ 10: ನಿರ್ಮೂಲನೆ (Extermination)

NRC ಮೂಲಕ 2 ಮಿಲಿಯನ್ ಮುಸ್ಲಿಮರು “ವಿದೇಶಿಯರು” ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಬಹುದು.

6. ಕ್ರೈಸ್ತರ ಮೇಲಿನ ಹಿಂಸೆ: ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ

2025 ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು

· 334 ಪ್ರಕರಣಗಳು (ಜನವರಿ-ಜುಲೈ 2025) – EFIRLC ನೋಂದಾಯಿಸಿದೆ
· 579 ಪ್ರಕರಣಗಳು (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025ರವರೆಗೆ) – UCF ಹೆಲ್ಪ್ಲೈನ್

ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂಸಾ ರೂಪಗಳು

1. ಪೂಜಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ದಾಳಿಗಳು
2. ಚರ್ಚುಗಳ ಧ್ವಂಸ
3. “ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ” ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧನಗಳು
4. ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ
5. ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವಿಕೆ

ಉದಾಹರಣೆ: ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಬಸ್ತರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪಾಸ್ಟರ್ ಶ್ಯಾಮುಯೆಲ್ ಮಸೀಹ್ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು:

“70 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಭಾನುವಾರದ ಪೂಜೆಯ ನಂತರ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ನುಗ್ಗಿದರು. ಅವರು ಜನರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಎಳೆದು, ನಾವು ಊರಿನ ಜನರನ್ನು ಧರ್ಮಾಂತರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಆರು ಪಾಸ್ಟರ್ಗಳು ಧರ್ಮಾಂತರ ಆರೋಪಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ. ನಾವು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದೆವು.” – Church Times, 2025

7. ಹಿಂದೂತ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತ: ವೈಚಾರಿಕ ಅಡಿಪಾಯ

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ

ಹಿಂದೂತ್ವ ಎಂದರೆ ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ವಿನಾಯಕ್ ದಾಮೋದರ್ ಸಾವರ್ಕರ್ 1922ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದರು.

ಸಾವರ್ಕರ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: “ಹಿಂದೂ ಎಂದರೆ ಈ ಭಾರತವರ್ಷ ಭೂಮಿಯನ್ನು (ಸಿಂಧುವಿನಿಂದ ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ) ತನ್ನ ಪಿತೃಭೂಮಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ತನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಭೂಮಿಯಾಗಿ (ತನ್ನ ಧರ್ಮದ ಹುಟ್ಟುಸ್ಥಳ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿ.” – V.D. Savarkar, Essentials of Hindutva

ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫ್ಯಾಸಿಸಂನ ಪ್ರಭಾವ

ಹಿಂದೂತ್ವ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿದ್ವಾಂಸರು:

· “ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್” ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ
· “ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫ್ಯಾಸಿಸಂನಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದಿದೆ”
· “ಬಲಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದ”ದ ಒಂದು ರೂಪ

ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು (ಸಾವರ್ಕರ್)

ಸಾವರ್ಕರ್ ಹಿಂದೂತ್ವದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು:

1. ಸಾಮಾನ್ಯ ದೇಶ (ರಾಷ್ಟ್ರ)
2. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಾಂಗ (ಜಾತಿ)
3. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ/ನಾಗರಿಕತೆ (ಸಂಸ್ಕೃತಿ)

ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: “ಸಾವರ್ಕರ್ ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರು. ಬದಲಿಗೆ, ಅವರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು… ಇಸ್ಲಾಂ ಕಡೆಗಿನ ತೀವ್ರ ದ್ವೇಷ ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಸ್ಲಿಮರು ‘ನಿಜವಾದ ಶತ್ರುಗಳು’, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ’ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು.” – Christophe Jaffrelot, CERI-Sciences Po

8. ವೈಚಾರಿಕ ಹಿಂಸೆಯ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳು

CERI-Sciences Po ಸಂಶೋಧಕರು Christophe Jaffrelot ಮತ್ತು Malvika Maheshwari ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಹಿಂಸೆಯ ವಿಕಾಸವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದ್ದಾರೆ:

ಹಂತ 1: ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ಟೆರ್ರೋ-ಹಿಂದೂಯಿಸಂ”

· ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಮತ್ತು ಸಾವರ್ಕರ್ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆಗೆ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು
· 1857ರ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿರೋಧಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು

ಹಂತ 2: ಎಂಜಿನಿಯರ್ಡ್ ಕಮ್ಯುನಲ್ ಗಲಭೆಗಳು

· ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿಗಾಗಿ ಗಲಭೆಗಳು ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು
· Steven Wilkinson ಅಧ್ಯಯನ: ಗಲಭೆಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ “ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಿಂದ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ”

ಹಂತ 3: ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮೇಲಿನ ಹಿಂಸೆಯ ನಿಯಮಿತೀಕರಣ

· ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು “ವಿಚಲನಕಾರಿ ಹಿಂದೂಗಳ” ಮೇಲೆ ದೈನಂದಿನ ಹಿಂಸೆ
· BJP ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ

ಹಂತ 4: “ಕೇಸರಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ” (Saffron Terrorism)

· ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಗುಂಪುಗಳು ಅಭಿನವ್ ಭಾರತ್ (ಸಾವರ್ಕರ್ 1905ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ) ಹೆಸರನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದವು
· ಮಸೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ದರ್ಗಾಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗಳು (ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು)

9. ರಾಜ್ಯ ಯಂತ್ರಾಂಶದ “ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ”

Jaffrelot-Maheshwari ಸಂಶೋಧನೆ ಮೂರು ವಿಧದ ರಾಜ್ಯ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ:

1. ಸಮಾನಾಂತರ ಸರ್ಕಾರಗಳು

· ಬಜರಂಗ್ ದಳ್ ಮತ್ತು ಶಿವಸೇನ ಮುಂತಾದ ಗುಂಪುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾಂತರ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವು
· ಇವು ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ಬೆದರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆಳವರ್ಗದವರನ್ನು (ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು, ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶದ ನಿವಾಸಿಗಳು) ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ

2. BJP ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಸೆ

· BJP ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಲು ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ
· ಗುಜರಾತ್ ಉದಾಹರಣೆ: ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮೇಲೆ “ಫೇಕ್ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ಗಳು” – ಅವರನ್ನು ಸಿಎಂ ಮೋದಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು

3. ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಪಕ್ಷಪಾತ

· ಗುಜರಾತ್ ಪೋಗ್ರೋಮ್ ಅಥವಾ ಒರಿಸ್ಸಾ ಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಬಜರಂಗ್ ದಳ್ ಸದಸ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ ಕಡಿಮೆ ವಿಚಾರಣೆಗಳು
· ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರೋಪಿಗಳು ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರು
· ಮಸೀದಿಗಳು ಅಥವಾ ದರ್ಗಾಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪೊಲೀಸರು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದರು. ತನಿಖೆಯ ನಂತರ ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಗುಂಪುಗಳು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದು ಸಾಬೀತಾದರೂ, ಅನೇಕ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಜೈಲುಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.

10. ಒಟ್ಟು ಹಿಂಸಾ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು (2025)

ಸೂಚಕ ಅಂಕಿಅಂಶ ಬದಲಾವಣೆ
ದ್ವೇಷಪೂರಿತ ಭಾಷಣಗಳು 1,318 2024ಕ್ಕಿಂತ +13%, 2023ಕ್ಕಿಂತ +97%
ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದವು 1,289 (98%) 2024ಕ್ಕಿಂತ +12%
ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದವು 162 (12%) 2024ಕ್ಕಿಂತ +41%
BJP ಆಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 1,164 (88%) 2024ಕ್ಕಿಂತ +25%
ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಕರೆಗಳು 308 (23%) 2024ಕ್ಕಿಂತ +19%
ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕರೆಗಳು 136 –
ಪಿತೂರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು 656 (50%) 2024ಕ್ಕಿಂತ +13%

ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಭಾಷಣಗಳು:

· ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ: 266
· ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ: 193
· ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ: 172
· ಉತ್ತರಾಖಂಡ್: 155
· ದೆಹಲಿ: 76

11. USCIRF ಸ್ಥಾನಮಾನ

ಯುಎಸ್ ಕಮಿಷನ್ ಆನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಫ್ರೀಡಮ್ (USCIRF) ಭಾರತವನ್ನು “ಕಂಟ್ರಿ ಆಫ್ ಪಾರ್ಟಿಕ್ಯುಲರ್ ಕನ್ಸರ್ನ್” (ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿಯ ದೇಶ) ಎಂದು ನೇಮಿಸಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳನ್ನು ಇದು ಉದಾಹರಿಸಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಈ ವರದಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು “ಸರಿಯಲ್ಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

12. ತೀರ್ಮಾನ: ಜೆನೋಸೈಡ್ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಗೆ ಶಿಫಾರಸುಗಳು

ಜೆನೋಸೈಡ್ ವಾಚ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ:

1. CAA ಮತ್ತು NRC ತಕ್ಷಣ ರದ್ದುಪಡಿಸಬೇಕು
2. ಹಿಂದೂತ್ವ ಮುಖಂಡರು (ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಜೆನೋಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವವರು) ಬಂಧನ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕು
3. ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಭಾರತೀಯ ಮುಖಂಡರ ಮೇಲೆ Global Magnitsky Act ಅಡಿಯಲ್ಲಿ US ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಬೇಕು
4. ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ NGO ಮುಖಂಡರ ನಡುವಿನ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸಬೇಕು

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: “ಕಾನೂನು ಮಾತ್ರ ಈ ಅತ್ಯಾಚಾರಗಳು ಮತ್ತೆ ನಡೆಯದಂತೆ ತಡೆಯಲು ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲ. ಕಾನೂನನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ನಾವು ತಮ್ಮ ಭೂತಕಾಲವನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಎದುರಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು.” – Federal Agency for Civic Education (bpb), 2025

13. ಮೂಲಗಳು

· Genocide Watch (2024-2025): “The Ten Stages of Genocide in India” – https://www.genocidewatch.com
· Journal of Genocide Research (2017): Subhasish Ray – “Intra-group interactions and inter-group violence: Sikh mobilization during the partition of India”
· India Hate Lab (2026): “India Saw 1,318 Hate Speech Events in 2025” – TheWire
· Church Times (2025): “Indian Christians facing increasing violence and hostility”
· CERI-Sciences Po: Christophe Jaffrelot & Malvika Maheshwari – “Hindu Nationalism and Violence” – http://blogs.sciences-po.fr
· Springer (2024): Matteo Di Placido – “The Politics of Yoga: Religious Freedom, Governance and Biopolitics in Contemporary India”
· Ksenia Atamali (2024): “Muslims in India: The Past and Present” – Russia and the Moslem World
· Wikipedia: “Hindutva” – https://en.m.wikipedia.org/wiki/Hindutva

ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಪೀರ್-ರಿವ್ಯೂಡ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ, ಜೆನೋಸೈಡ್ ವಾಚ್ ವರದಿಗಳು, ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಆಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.

RELATED ARTICLES

ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ಬಿಟ್ಟು

ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ!
ದಯವಿಟ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿ

- Advertisment -

Most Popular

Recent Comments