ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯ (1950–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ) – ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ

ಭಾಗ 2: ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಯುಗ (1956–1983)

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ

೧೯೫೬ರ ನವೆಂಬರ್ ೧ರಂದು ಕನ್ನಡ ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯಾದ ನಂತರ, ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದ ಮುಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲುಗಳು ತಲೆದೋರಿದ್ದವು. ವಿವಿಧ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ತರಬೇಕು, ವಿಭಿನ್ನ ಭೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ತೆರಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳು, ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಬೇಕು, ಸಮಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಭೌಗೋಳಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಭಾಷಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕನ್ನಡಿಗರಲ್ಲಿ ಏಕತೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಬೇಕು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಪರಂಪರೆ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರ ಪ್ರಭಾವ, ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ರಚನೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪಕ್ಷದ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.

ಹೊಸ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳೆಂದರೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಂದು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬೆಸೆಯುವುದು, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು. ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಬಹುಮುಖಿ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಜನರ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.

೧೯೫೭ರ ಮೊದಲ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ

ಏಕೀಕೃತ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯಾಗಿರದೆ, ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ದಿಶೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದು, ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆದು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಈ ವಿಜಯವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಇದೇ ಮೊದಲ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನಗಳು ಮತ್ತು ಜಾತಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದವು, ಅದು ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲಿತ್ತು.

ಆರಂಭಿಕ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳು

೧. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಏಕೀಕರಣ

ರಾಜ್ಯ ರಚನೆಯ ನಂತರದ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಏಕೀಕರಣವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾನೂನುಗಳು, ಭೂ ದಾಖಲೆ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಪೊಲೀಸ್ ಕಾಯ್ದೆಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಯಮಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ದಿವಾನಿ ಆಡಳಿತವಿದ್ದರೆ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಜಾಮರ ಫೌಜ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿ, ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಆಡಳಿತ ವಿಧಾನಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದವು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಒಂದೇ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ತರುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದೇ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿ ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಏಕರೂಪದ ಸರಕಾರಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, ಕಂದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ರಚನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.

೨. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ಏಕೀಕರಣದ ನಂತರ ಕನ್ನಡವನ್ನು ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಕನ್ನಡದ ವಿವಿಧ ಉಪಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭೇದಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಿಖಿತ ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ನಡುವಿನ ಸಂವಹನವು ಸರಳವಾಯಿತು. ಕನ್ನಡ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಕವಿಗಳು, ನಾಟಕಕಾರರು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಹೊಸ ವೇದಿಕೆಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವು.

೩. ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಸ್ತರಣೆ

ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು. ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಶಾಲೆಗಳು, ಕಾಲೇಜುಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದವು. ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯುವಕರು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥರಾದರು. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಶಿಕ್ಷಣವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

೪. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಆದ್ಯತೆಯಾಯಿತು. ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಕಾಲುವೆಗಳು, ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕೃಷ್ಣರಾಜಸಾಗರ ಮತ್ತು ತುಂಗಭದ್ರಾ ಯೋಜನೆಯು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳಾದ ಘಟಪ್ರಭಾ, ಮಲಪ್ರಭಾ, ಮತ್ತು ಭದ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ರೈತರಿಗೆ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು, ಸಹಕಾರಿ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ

೧೯೬೦ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಏರೋನಾಟಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (HAL), ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಮೆಷಿನ್ ಟೂಲ್ಸ್ (HMT), ಭಾರತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ (BEL), ಭಾರತ್ ಅರ್ಥ್ ಮೂವರ್ಸ್ (BEML), ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ (ITI) ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ ತಯಾರಿಕೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಉಪಕರಣಗಳು, ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವು. ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ (IISc), ಭಾರತೀಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ, ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (ISRO) ಆರಂಭಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡವು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಂಗಳೂರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಗರವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ಮೈಸೂರು, ಮಂಗಳೂರು, ಧಾರವಾಡ, ಮತ್ತು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಆದರೆ ಬೆಂಗಳೂರು ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಾಮಿಯಾಯಿತು.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳು

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರಲು ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿದ್ದವು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ನಾಯಕತ್ವದ ಹಿರಿಮೆಯು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಗೆ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಗೌರವದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರಾದ ನೆಹರು, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ, ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಭಾವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಬಲವಾದ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ರಚನೆಯು ಪಕ್ಷವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಂಘಿಕವಾಗಿ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಭಾವವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಜನರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ಇದ್ದ ವಿವಿಧ ಜಾತಿ, ವರ್ಗ, ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಯಿತು.

ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಯುಗ (೧೯೭೨–೧೯೮೦)

ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ತಂದ ನಾಯಕರೆಂದರೆ ದೇವರಾಜ ಅರಸು. ಅವರ ಆಡಳಿತವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿತು. ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ರಾಜ್ಯವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳು, ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ, ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕೊರತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅರಸು ಅವರು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವು ಇಂದಿಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭೂ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆಗಳು

ಅವರ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕ್ರಮವು ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸುಧಾರಣೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು ದೊಡ್ಡ ಭೂ ಮಾಲೀಕತ್ವಕ್ಕೆ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವುದು, ಭೂವಿಲ್ಲದ ರೈತರಿಗೆ ಭೂ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು, ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಭೂಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ಭೂ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅಧಿಕ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಭೂವಿಲ್ಲದ ರೈತರು, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳು, ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ-ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ವಿತರಿಸಿತು. ಈ ಕ್ರಮವು ಸಾವಿರಾರು ರೈತರಿಗೆ ಭೂಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಿತು, ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನವು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಭೂಮಾಲೀಕರು ಕಾನೂನಿನ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.

ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಸಬಲೀಕರಣ

ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳು, ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿದರು. ಅವರ ನೀತಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದವು. ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ದಶಕಗಳಿಂದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ಇದು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಉದಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಬಲ ಜಾತಿಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸವಾಲನ್ನು ಒಡ್ಡಿತು. ಅರಸು ಅವರ ಈ ನೀತಿಗಳು AHINDA (ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು, ಹಿಂದುಳಿದವರು, ದಲಿತರು) ಎಂಬ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದವು, ಅದು ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮತೋಲನ

ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅರಸು ಅವರು ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ, ಹೈದರಾಬಾದ್-ಕರ್ನಾಟಕ (ಇಂದಿನ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ), ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ರಚನೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು, ಕೃಷಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸಮತೋಲಿತವಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು, ಆದರೂ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವಿಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮುಂದುವರೆದವು.

ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪರಂಪರೆ

ಅವರ ಆಡಳಿತದ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯವು ಕೇವಲ ನಗರ ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸುತ್ತ ಸೀಮಿತವಾಗಿರದೆ, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳು, ರೈತರು, ದಲಿತರು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯು ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು. ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ರಾಜಕೀಯವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಯಿತು. ಅವರ ಭೂ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ನೀತಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು “ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪಿತಾಮಹ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅರಸು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪರಂಪರೆಯು ಮುಂದಿನ ಹಲವು ದಶಕಗಳ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು, ಮತ್ತು ಅವರ ನಂತರದ ಅನೇಕ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ತಮ್ಮ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅರಸು ಅವರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಇಂದಿಗೂ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನಲ್ಲಿ AHINDA ರಾಜಕೀಯವು ಅರಸು ಅವರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಯುಗದ ಸಾಧನೆಗಳು

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವು ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಗೆ ಬಲವಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಭಾಷಾ ಅಭಿಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಶಿಕ್ಷಣದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಅಕ್ಷರಸ್ಥರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಲಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ, ಅದು ನಂತರ ಭಾರತದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ತಂದಿತು. ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು. ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ನೀತಿಗಳು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಯುಗದ ಸವಾಲುಗಳು

ಪ್ರಗತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸವಾಲುಗಳು ಮುಂದುವರೆದವು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಡುವಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ನಿರುದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಬಡತನವು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿ ಉಳಿದವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಒಳಗೆ ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪಕ್ಷದ ಆಂತರಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಕುಸಿಯಿತು ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಬಲಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿದವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ, ಇದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸವಾಲನ್ನು ಒಡ್ಡಿತು. ಜನರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಸಮಾಧಾನವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು, ಅದು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.

ಭಾಗ 2 ಸಾರಾಂಶ

೧೯೫೬ರಿಂದ ೧೯೮೩ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಯುಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು, ಏಕೀಕರಣದ ನಂತರದ ಆರಂಭಿಕ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಲವಾದ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಲಾಯಿತು, ಅದು ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಬಲಗೊಳಿಸಿತು. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಭೂ ಸುಧಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯದ ದಿಕ್ಕು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಅವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಬಲ ಜಾತಿಗಳ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿ, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಧಾರವನ್ನು ಮರುರೂಪಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಅದೇ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಅಸಮಾಧಾನವು ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿತು. ಆಂತರಿಕ ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳು, ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಜನರಲ್ಲಿ ಅಸಹನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಈ ಅಸಮಾಧಾನವೇ ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಅದನ್ನು ಭಾಗ ೩ ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುವುದು.