ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯ (1950–ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ) – ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ

ಭಾಗ 5: 2004–2013 – ಮೈತ್ರಿ ರಾಜಕೀಯ, ಬಿಜೆಪಿಯ ಉದಯ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯದ ಹೊಸ ಯುಗ

ಪರಿಚಯ

೨೦೦೪ರಿಂದ ೨೦೧೩ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯದ ಅತ್ಯಂತ ನಾಟಕೀಯ, ಅಸ್ಥಿರ, ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವು. ಈ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು. “ಆಪರೇಷನ್ ಕಮಲ” ಎಂಬ ಪದವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿತು, ಇದು ಪಕ್ಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ರಾಜಕೀಯದ ಹೊಸ ತಂತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಅಕ್ರಮ ಅದಿರು ಸಾಗಣೆ, ಪರಿಸರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ವರದಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವು ರಾಜಕೀಯದ ಕೇಂದ್ರ ವಿಷಯವಾಯಿತು. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಘರ್ಷಣೆಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಳ್ಳಾರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯ-ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಪರಿಸರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಈ ದಶಕದ ಪರಿಣಾಮವು ಇಂದಿಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿತು.

೨೦೦೪ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ – ತ್ರಿಶಂಕು ಫಲಿತಾಂಶ

೨೦೦೪ರ ಚುನಾವಣೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ, ಇದು ತ್ರಿಶಂಕು ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ವ್ಯಾಪಕ ಅಸಮಾಧಾನವು ಅದರ ಮತಗಳನ್ನು ಕುಂದಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅದು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಬಿಜೆಪಿಯು ವೇಗವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅದು ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಯಿತು. ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ) (JD(S)) ತನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಳೆ ಮೈಸೂರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಮತಗಳ ತ್ರಿಕೋನ ವಿಭಜನೆಯು ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯವು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಯಿತು. ಮತದಾರರು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತವನ್ನು ನೀಡಲು ಹಿಂಜರಿದರು, ಇದು ಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಸವಾಲಾಗಿಸಿತು.

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್–ಜೆಡಿಎಸ್ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರ

ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಜನತಾ ದಳ (ಜಾತ್ಯತೀತ) ಸೇರಿ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದವು. ಎನ್. ಧರಮ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಈ ಮೈತ್ರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳೆಂದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ತರುವುದು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವುದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಮಾನ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತು ಮೈತ್ರಿಯ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಸರ್ಕಾರವು ಅನೇಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳು, ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು, ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಂಘಟನಾ ಒತ್ತಡಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್ ನಡುವಿನ ಒಳಜಗಳಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮುಖಾಮುಖಿಗಳು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಈ ಮೈತ್ರಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕುಸಿಯಿತು. ಈ ಅನುಭವವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಎದುರಿಸುವ ಆಂತರಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿತು.

೨೦೦೬ – ಜೆಡಿಎಸ್–ಬಿಜೆಪಿ ಮೈತ್ರಿ

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಮೈತ್ರಿಯು ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ, ಜೆಡಿಎಸ್ ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಎಚ್. ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಈ ಮೈತ್ರಿಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು: ಮೊದಲ ೨೦ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕು. ಈ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯದ ಅತ್ಯಂತ ಚರ್ಚಿತ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಅಧಿಕಾರವು ಹಸ್ತಾಂತರವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಇದು ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಜೆಡಿಎಸ್ ನಡುವಿನ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕುಂದಿಸಿತು. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಮೈತ್ರಿಯು ಮುರಿದುಬಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ಪತನವಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು ಮುಂದಿನ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳ ಸಂಬಂಧದ ಮೇಲೆ ಆಳವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿತು. ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರದ ವಿವಾದವು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿಯನ್ನು ತೆರೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿತು.

ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪರ ಉದಯ

ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕ ಬಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಅವರು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬಲವಾದ ಜನಾಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ. ಅವರು ರೈತರೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಪರಿಹರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರ ಸಂಘಟನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು. ಅವರು ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಈ ಸಮುದಾಯವು ಬಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರ ಸರಳ, ಜನಸ್ನೇಹಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಮತ್ತು “ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ” ನಾಯಕನಾಗಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಣವು ಅವರನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು.

೨೦೦೮ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ

೨೦೦೮ರ ಚುನಾವಣೆಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಿರುವಾಗಿತ್ತು. ಬಿಜೆಪಿಯು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು, ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸದಸ್ಯರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಮೊದಲ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಗೆಲುವು ಬಿಜೆಪಿಯ ಬಲವಾದ ನಾಯಕತ್ವ, ಸಂಘಟನಾ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಜನರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿತು. ಬಿಜೆಪಿಯು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ, ಕರಾವಳಿ ಕರ್ನಾಟಕ, ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತ್ತು. ಜೆಡಿಎಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಮೈತ್ರಿ ವಿವಾದವು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ಮತದಾರರು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾದವು.

ಬಿಜೆಪಿಯ ಗೆಲುವಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು

ಬಿಜೆಪಿಯ ಗೆಲುವಿಗೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿದ್ದವು. ಬಲವಾದ ನಾಯಕತ್ವವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು, ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರನ್ನು ಮತದಾರರು ಜನಪ್ರಿಯ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಯಕನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಸಂಘಟನಾ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಿಲ್ಲೆ, ತಾಲೂಕು, ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಅಸಮಾಧಾನವು ಆ ಪಕ್ಷದ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಜೆಡಿಎಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಮೈತ್ರಿ ವಿವಾದವು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು ಮತದಾರರು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲಿಂಗಾಯತ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ನಗರ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು.

ಆಪರೇಷನ್ ಕಮಲ

೨೦೦೮ರ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ “ಆಪರೇಷನ್ ಕಮಲ” ಎಂಬ ಪದವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದರ ಅರ್ಥವು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಶಾಸಕರ ರಾಜೀನಾಮೆ ಅಥವಾ ಬೆಂಬಲದ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಖ್ಯಾಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಬಿಜೆಪಿಯು ಆಪರೇಷನ್ ಕಮಲದ ಮೂಲಕ ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳ ಶಾಸಕರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಆಕರ್ಷಿಸಿತು, ಇದು ರಾಜಕೀಯ ನೈತಿಕತೆ ಕುರಿತು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ವಿಮರ್ಶಕರು ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರೆ, ಬಿಜೆಪಿಯು ಇದು ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ರಾಜಕೀಯದ ಭಾಗ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ತಂತ್ರವು ನಂತರ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ತೆರೆಯಿತು. ಆಪರೇಷನ್ ಕಮಲವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನೈತಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.

ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ರಾಜಕೀಯ

೨೦೦೮–೨೦೧೧ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರವು ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಳ್ಳಾರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ಅಕ್ರಮ ಸಾಗಣೆ, ಪರಿಸರ ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಗಳ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಫಿಯಾ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು. ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವು. ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ತನಿಖೆಗಳು ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಕತೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದವು. ಈ ಘಟನೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೂ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ರಾಜಕೀಯವು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು.

ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ವರದಿ

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ತನಿಖೆಗಳು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಲೋಕಾಯುಕ್ತ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಎನ್. ಸಂತೋಷ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿತು. ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ವರದಿಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಹೊಡೆತವನ್ನು ನೀಡಿದವು, ಮತ್ತು ಅವು ರಾಜಕೀಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕುರಿತು ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರು ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ವರದಿಯು ಆದೇಶಿಸಿದ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಚುನಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು, ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು.

ನಾಯಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆ

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ನಾಯಕತ್ವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಡಿ. ವಿ. ಸದಾನಂದ ಗೌಡ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಅವರ ಅವಧಿಯು ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಜಗದೀಶ್ ಶೆಟ್ಟರ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ನಾಯಕತ್ವದ ಈ ನಿರಂತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಡಳಿತದ ನಿರಂತರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಪಕ್ಷದ ಒಳಗೆ ನಾಯಕತ್ವದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು ಬಿಜೆಪಿಯ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದವು. ೨೦೧೩ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿಯು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.

೨೦೧೩ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ

೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳೆಂದರೆ ಆಡಳಿತ ವಿರೋಧಿ ಅಲೆಯು (Anti-incumbency) ಬಿಜೆಪಿಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತಿರುಗಿತು, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು ಬಿಜೆಪಿಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕುಂದಿಸಿದವು, ಬಿಜೆಪಿಯ ಒಳಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಪಕ್ಷವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಮತಗಳ ವಿಭಜನೆಯು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಆಡಳಿತವು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಸಬಲೀಕರಣದತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವು ಸುಲಭವಾಗಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ವಯಂಸಿದ್ಧವೆಂದು ಭಾವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿತು.

ಈ ಅವಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು

ಈ ಅವಧಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮೂಲಭೂತ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಿಜೆಪಿಯು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೋನ ರಾಜಕೀಯವು (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್–ಬಿಜೆಪಿ–ಜೆಡಿಎಸ್) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಕ್ಷಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು. ಮೈತ್ರಿ ರಾಜಕೀಯದ ಮಿತಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದವು, ಮತ್ತು ಮತದಾರರು ಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡರು. ನಾಯಕತ್ವದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುವುದನ್ನು ಈ ಅವಧಿ ತೋರಿಸಿತು. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯು ಚುನಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಾದವು.

ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮ

೨೦೦೪–೨೦೧೩ರ ಅವಧಿಯು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿತು. ಈ ಅವಧಿಯ ನಂತರ, ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷವೂ ಮತದಾರರನ್ನು ಲಘುವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ; ಮತದಾರರು ಹೆಚ್ಚು ಜಾಗೃತ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯುಳ್ಳವರಾದರು. ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಜಕೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯಾದವು, ಆದರೂ ಅವುಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆಯು ಆಡಳಿತದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಬಿಜೆಪಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ಜೆಡಿಎಸ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ “ಕಿಂಗ್‌ಮೇಕರ್” ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಹಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅದು ತನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ಸಂಘಟನಾ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಅದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಆಧಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿತು.

ಭಾಗ 5 ಸಾರಾಂಶ

೨೦೦೪ರಿಂದ ೨೦೧೩ರವರೆಗಿನ ದಶಕವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಿಸಿದ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ. ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದವು. ಬಿಜೆಪಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ನಕ್ಷೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತು. “ಆಪರೇಷನ್ ಕಮಲ”, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವಿವಾದಗಳು, ಮತ್ತು ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ವರದಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವವು ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ತಂದಿತು, ಆದರೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆಯ ಸವಾಲುಗಳು ಅವರ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕುಂದಿಸಿದವು. ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದವು. ಇದೇ ಅವಧಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ನಂತರದ ೨೦೧೩, ೨೦೧೮, ಮತ್ತು ೨೦೨೩ರ ಚುನಾವಣೆಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದವು, ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ, ಹೆಚ್ಚು ಚೈತನ್ಯಶೀಲ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿಸಿದವು.